شهادتاماممحمدباقر %پرچم دوزی الزهرا اصفهان

امامت و دیگر شرایط امام محمد باقر

امامت و دیگر شرایط امام محمد باقر

در زمان امامت امام باقر بخاطر سرشت ستم پیشهٔ حکومت بنی امیه، شورشهای فراوانی در سراسر جهان اسلام رخ داد. همچنین اختلافات داخلی بنی امیه آن‌ها را مشغول خودشان نگه داشته بود و باعث شده بود اهل بیت را برای مدتی به حال خودشان بگذارند. همچنین بخاطر ستمی که در صحرای کربلا به سر خانوادهٔ پیامبر آمده بود بسیاری از مردم به سمت ائمه گرایش پیدا کرده بودند. این موقعیت این فرصت را در اختیار مردم مخصوصاً شیعیان گذاشته بود تا در گروه‌های بزرگ به مدینه سفر کرده و آزادانه در محضر آن امام حاضر شوند به گونه‌ای که فرصت تبلیغ اسلام که برای امامان پیشین فراهم نبود برای محمد باقر فراهم شد. شمار فراوان احادیثی که از آن امام روایت شده و همچنین شمار فراوان شاگردان باقر گواه این مطلب است.

  • تفرقه

پس از مرگ امام سجاد (امام چهارم)، اکثریت شیعیان روی فرزندش باقر به عنوان امام بعدی به توافق رسیدند، اما گروهی دیگر با فرزند دیگر امام سجاد، زید بن علی، توافق کرده به زیدیه معروف شدند. به گفتهٔ ابن خلکان، زید از مردم خواست تا از او حمایت کنند. از طرفی مسعودی می‌گوید که زید ابتدا از باقر مشورت خواست که باقر از او خواست روی حمایت مردم کوفه حساب نکند چون آن‌ها قبلاً هم به اهل بیت خیانت کرده‌اند. زید اما به نصیحت باقر گوش نکرده و مردم را در یک شورش بی فرجام رهبری کرد. شهرستانی می‌گوید مشاجره‌ای بین باقر و زید رخ داد به این دلیل که زید تعلیمات واصل بن عطای معتزلی را سرمشق خود قرار داده بود. زید ادعا می‌کرد که امام بودن امام بسته به این است که امام در میان مردم حضور پیدا کرده حقش را مطالبه کند. در پاسخ باقر به زید گفت که بر مبنای این تز امام بودن پدرشان، سجاد، که چنین مطالبه‌ای نکرده زیر سؤال خواهد رفت.

  • فعالیت‌ها و اقدامات

مهمترین نقشی که کلبرگ برای محمد باقر قائل است تدریس نظام‌مند و عمومی فقه شیعه از سوی او بود. این نظر در ابعادی وسیعتر توسط شیعه‌پژوه دیگری به نام ارزینا لالانی در کتاب «نخستین اندیشه‌های شیعی: تعالیم امام محمد باقر علیه السلام» به تفصیل بررسی و تبیین شده‌است. کلبرگ در این زمینه می‌نویسد؛ احتمالاً محمد باقر اولین کسی بود که آنچه را به آموزه‌های بنیادی شیعه اثنی عشری تبدیل شد، تدوین کرد.

  • تفسیر باقر

تفسیر الباقر یا تفسیر ابوالجارود اثر تفسیری است منسوب به محمد باقر. این کتاب در حقیقت مجموعه نقل‌قول‌هایی از محمد باقر است که توسط شاگردش ابوالجارود زیاد بن منذر نوشته‌شده‌است. نجاشی این تفسیر را در صدر فهرست اولین تفسیرها بر قرآن می‌آورد. سیدابن طاووس حداقل پنج قسمت از این کتاب را داشته و از آن نقل قول کرده‌است.اصل تفسیر به صورت مستقل در دسترس نیست اما بسیاری از روایات ابوالجارود را علی‌بن ابراهیم قمی در تفسیرش آورده‌است. مشکل این نقل از تفسیر این است که صرف‌نظر از موثق بودن یا نبودن ابوالجارود، راوی آن مجهول است و اتصال سند آن از ابوالجارود تا علی بن ابراهیم مشخص نیست.

  • المناسک

در حدیثی از جعفر صادق چنین آمده که آداب حج در فقه شیعه برای اولین بار توسط محمد باقر تدوین شده‌است.

  • محمد باقر و ضرب سکه در قلمرو اسلامی

سکه‌های رومی تا زمان خلافت عبدالملک مروان در قلمرو مسلمانان رایج بود. به دنبال سردی رابطه بین امپراتور روم و خلیفه مسلمانان، خلیفه به پیشنهاد محمد باقر تصمیم به ضرب سکه گرفت. وی در زمینه برخی خصوصیات سکه‌ها، رهنمودهایی داد تا تقلب و دخل و تصرف در آن‌ها به آسانی میسر نباشد و به عبدالملک گفت: «از مردم بخواه تا از این پس با این سکه‌ها معاملات خود را انجام دهند و مبادلات اقتصادی را با سکه‌های رومی ممنوع و دارای مجازات اعلام کن.» در ظرف چند ماه سکه‌های اسلامی در روابط اقتصادی به کار گرفته شد.

  • سخنان برگزیده
  1. دانش نزد خداوند دوست داشتنی تر از عبادت است.
  2. هیج خرجی در راه خدا نزد خداوند دوست داشتنی تر از گفتن حقیقت در همه حال نیست.
  3. دو دسته از امت من هیچ سهمی در اسلام ندارند: تندرو و قدری مسلک.
  4. هر کس سه ویژگی یا یکی از آن‌ها را داشته باشد در زیر چتر حمایت خداوند خواهد بود: کسی که با مردم با عدالت رفتار می‌کند، کسی که دست به کاری نمی‌زند مگر آنکه بداند آیا موجبات غضب خداوند را فراهم می‌کند یا خیر. کسی که به دنبال عیب برادر مومنش نرود مگر اینکه خودش را از آن عیب پاک کند. چون تا خودش را از عیبی پاک کند، عیب دیگری را در خودش خواهد یافت. برای شخص کافی است که اشتغال به خودش او را از مردم بازدارد.
  5. شما را به پنج چیز سفارش می‌کنم: اگر به شما بد کردند به دیگران بد نکنید. اگر به شما خیانت شد به کسی خیانت نکنید. اگر شما را دروغگو خواندند خشمگین نشوید. اگر از شما تعریف کردند ذوق نکنید. اگر از شما انتقاد کردند ناراحت نشوید و دربارهٔ آنچه مورد انتقاد قرار گرفته‌اید فکر کنید…
  6. چه زیباست نیکی‌های پس از بدیها و چه زشت است بدی‌های پس از خوبی ها.
  7. دین همان محبت است و محبت همان دین.
  • درگذشت

دربارهٔ علت و همچنین زمان مرگ امام پنجم تردید وجود دارد. بر اساس برخی روایات باقر به وسیلهٔ ابراهیم بن ولید بن عبدالله، از نزدیکان هشام بن عبدالملک، مسموم شد. بر اساس اقوال معروف تر اما، زید دیگری (یکی از پسر عموهای امام) بر سر ارثیه‌ای با باقر اختلاف پیدا کرده بود. آن دو توافق کردند تا به نزد قاضی رفته وقتی قاضی حق را به باقر داد، زید شکایتش را نزد هشام برد. شکایت‌های زید خلیفه را برانگیخت تا هدیه‌ای برای حاکم مدینه فرستاده از او بخواهد ارثیهٔ مورد اختلاف را از باقر گرفته برایش بفرستد. باقر که گویا برای چنین وضعیتی خود را آماده کرده بود صندوقی حاوی مدارک تقلبی را به حاکم مدینه داد. با این حال وقتی خلیفه صندوق را دریافت کرد، آن را به زید نشان داده زید متوجه تقلبی بودن اسناد می‌شود. بر طبق روایات شیعی خلیفه به زید زینی داد که با زهر آبدیده بود. زید تدارک لازم را دید تا زین به دست باقر برسد. امام از آن استفاده کرده از اثر زهر آن از دنیا رفت.به گفته برخی منابع باقر در ۷ ذی الحجه سال ۱۱۴ پس از هجرت در سن ۵۷ به دستور هشام بن عبدالملک در مدینه مسموم شد و درگذشت.آرامگاه محمد باقر در شهر مدینه در قبرستان بقیع کنار سه امام دیگر شیعیان مدفون است آرامگاه او برخلاف بیشتر امامان شیعه هم‌اکنون گنبد و ضریح ندارد.

  • خانواده
  • پدر

پدر: علی سجاد
پدربزرگ: حسین سیدالشهداء
پدر پدربزرگ: علی مرتضی
پدربزرگ پدربزرگ: عبدمناف ابوطالب
پدر پدربزرگ پدربزرگ: شیبه عبدالمطلب
مادر پدربزرگ پدربزرگ: فاطمه بنت عمرو
مادربزرگ پدربزرگ: فاطمه بنت اسد
پدر مادربزرگ پدربزرگ: اسد بن هاشم
مادر مادربزرگ پدربزرگ: فاطمه بنت قیس
مادر پدربزرگ: فاطمه زهرا
پدربزرگ پدربزرگ: محمد مصطفی
پدر پدربزرگ پدربزرگ: عبدالله بن عبدالمطلب
مادر پدربزرگ پدربزرگ: آمنه بنت وهب
مادربزرگ پدربزرگ: خدیجه کبری
پدر مادربزرگ پدربزرگ: خویلد بن اسد
مادر پدربزرگ پدربزرگ: فاطمه بنت زائده
مادربزرگ: شهربانو
پدر مادربزرگ: یزدگرد سوم
پدربزرگ مادربزرگ: شهریار
پدر پدربزرگ مادربزرگ: خسرو پرویز
مادر پدربزرگ مادربزرگ: شیرین

  • مادر

مادر: ام‌عبدالله بنت حسن
پدربزرگ: حسن مجتبی
پدر پدربزرگ: علی مرتضی
پدربزرگ پدربزرگ: عبدمناف ابوطالب
پدر پدربزرگ پدربزرگ: شیبه عبدالمطلب
مادر پدربزرگ پدربزرگ: فاطمه بنت عمرو
مادربزرگ پدربزرگ: فاطمه بنت اسد
پدر مادربزرگ پدربزرگ: اسد بن هاشم
مادر مادربزرگ پدربزرگ: فاطمه بنت قیس
مادر پدربزرگ: فاطمه زهرا
پدربزرگ پدربزرگ: محمد مصطفی
پدر پدربزرگ پدربزرگ: عبدالله بن عبدالمطلب
مادر پدربزرگ پدربزرگ: آمنه بنت وهب
مادربزرگ پدربزرگ: خدیجه کبری
پدر مادربزرگ پدربزرگ: خویلد بن اسد
مادر مادربزرگ پدربزرگ: فاطمه بنت زائده

  • همسران و فرزندان

برای محمد باقر هفت فرزند یاد کرده‌اند، پنج پسر و دو دختر:

فاطمه ام‌فروه
جعفر صادق
عبدالله بن محمد
ام حکیم (ام‌زید)
ابراهیم بن محمد
عبیدالله بن محمد
یک ام‌ولد
علی بن محمد (ویکی شیعه) (۸۴ — ۲۷ جمادی‌الثانی ۱۱۶)
زینب بنت محمد
یک ام‌ولد
ام‌سلمه بنت محمد

برخی، تنها شش فرزند برای محمد باقر نام برده‌اند و بر این باورند که وی فرزندی به نام عبید الله نداشته‌است.گروهی دیگر گفته‌اند که دو دختر نداشته‌است، بلکه زینب و ام سلمه در حقیقت دو نام برای یک دختر است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جستجو در سایت

سبد خرید

درحال بارگذاری ...
مقایسه محصولات
لیست مقایسه محصولات شما خالی می باشد!